Bağırsak Sarkması Neden Olur? Belirtileri Ve Tedavi Yöntemleri
Bağırsak sarkması, özellikle kadınlarda görülen ve yaşam kalitesini ciddi şekilde etkileyebilen bir pelvik taban hastalığıdır. Tıp dilinde çoğunlukla rektosel (rektumun vajinaya doğru sarkması) ve enterosel (ince bağırsağın pelvik boşluğa doğru sarkması) şeklinde ortaya çıkar. Bu durum, pelvik tabanı destekleyen kas ve bağ dokularının zayıflaması sonucunda gelişir. Kabızlık, doğumlar, kronik ıkınma, yaşlanma ve pelvik taban zayıflığı bağırsak sarkmasının en önemli nedenleri arasında yer alır. Günümüzde modern cerrahi teknikler ve kişiye özel tedavi planları sayesinde bağırsak sarkması büyük oranda başarılı şekilde tedavi edilebilmektedir.
Pelvik taban organlarının normal anatomik konumundan aşağı doğru yer değiştirmesi anlamına gelen bağırsak sarkması, genellikle uzun süre fark edilmeyebilir. Ancak ilerleyen dönemlerde tuvalet yapma güçlüğü, pelvik bölgede basınç hissi, vajinal dolgunluk hissi ve kronik kabızlık gibi şikayetlerle kendini göstermeye başlar. Bu nedenle hastaların erken dönemde bir genel cerrahi uzmanı tarafından değerlendirilmesi oldukça önemlidir.
Prof. Dr. Samet Yardımcı, pelvik taban hastalıklarının tanı ve tedavisinde deneyimli bir cerrah olarak bağırsak sarkması vakalarında hastaya özel değerlendirme yaparak en uygun tedavi yöntemini planlamaktadır.
Bağırsak Sarkması Nedir?
Bağırsak sarkması, pelvik tabanda bulunan bağ dokularının ve kasların zayıflaması sonucu bağırsakların normal anatomik konumlarından aşağı doğru yer değiştirmesi durumudur. Bu durum çoğu zaman tek başına ortaya çıkmaz; pelvik tabanı ilgilendiren diğer sarkma türleri ile birlikte görülebilir.
Pelvik taban, mesane, rahim, vajina ve bağırsakları destekleyen karmaşık bir kas ve bağ dokusu sistemidir. Bu yapı zayıfladığında organlar yerçekimi etkisiyle aşağı doğru sarkabilir. Bağırsak sarkmasının en sık görülen iki türü rektosel ve enterosel olarak adlandırılır.
Rektosel, kalın bağırsağın son bölümü olan rektumun vajinaya doğru çıkıntı yapması durumudur. Bu durum özellikle dışkılama sırasında zorluk yaşanmasına neden olabilir. Enterosel ise ince bağırsakların pelvik boşluğa doğru sarkmasıyla oluşur ve genellikle pelvik taban zayıflığının ileri seviyelerinde görülür.
Bağırsak sarkması çoğu zaman yavaş gelişir. İlk dönemlerde belirti vermeyebilir ancak zamanla hastalarda ciddi yaşam kalitesi sorunlarına yol açabilir.
Bağırsak Sarkmasının Türleri
Bağırsak sarkması farklı anatomik yapılara göre sınıflandırılabilir. En sık karşılaşılan türler aşağıda açıklanmıştır.
Rektosel
Rektosel, rektumun ön duvarının vajina arka duvarına doğru genişleyerek bir çıkıntı oluşturmasıdır. Bu durum genellikle vajinal doğumlar sonrasında pelvik taban kaslarının zayıflaması sonucu ortaya çıkar.
Rektosel geliştiğinde hastalar genellikle şu şikayetleri yaşar:
- Tuvalet yaparken zorlanma
- Dışkılama sırasında vajinaya baskı uygulama ihtiyacı
- Tam boşalamama hissi
- Kronik kabızlık
- Vajinal dolgunluk hissi
Rektosel vakalarında erken tanı oldukça önemlidir. Çünkü ilerleyen vakalarda cerrahi müdahale gerekebilir.
Enterosel
Enterosel, ince bağırsakların pelvik boşluğa doğru sarkmasıyla ortaya çıkan bir durumdur. Bu sarkma genellikle vajina üst kısmına doğru gerçekleşir ve çoğu zaman diğer pelvik organ sarkmalarıyla birlikte görülür.
Enterosel vakalarında hastalar şu belirtileri yaşayabilir:
- Pelvik bölgede basınç hissi
- Vajinada dolgunluk hissi
- Alt karın ağrısı
- Uzun süre ayakta kalınca artan rahatsızlık hissi
Enterosel genellikle menopoz sonrası dönemde daha sık görülür ve pelvik taban destek dokularının zayıflamasıyla ilişkilidir.
Bağırsak Sarkması Neden Olur?
Bağırsak sarkmasının ortaya çıkmasında birden fazla faktör rol oynar. Pelvik taban kaslarını zayıflatan veya karın içi basıncını artıran durumlar bu hastalığın gelişimini tetikleyebilir.
Pelvik Taban Kaslarının Zayıflaması
Pelvik taban kasları bağırsaklar dahil birçok organı destekleyen önemli yapılardır. Bu kaslar zayıfladığında organlar aşağı doğru sarkabilir.
Kas zayıflamasına neden olan başlıca durumlar şunlardır:
- İleri yaş
- menopoz sonrası hormonal değişiklikler
- bağ dokusu zayıflığı
Vajinal Doğumlar
Birden fazla vajinal doğum yapmak pelvik taban kaslarında hasara neden olabilir. Özellikle zor doğumlar veya iri bebek doğumu pelvik tabanı ciddi şekilde etkileyebilir.
Kronik Kabızlık
Uzun süreli kabızlık ve sürekli ıkınma bağırsak sarkmasının en önemli nedenlerinden biridir. Sürekli artan karın içi basıncı pelvik taban dokularını zayıflatır.
Aşırı Kilolu Olmak
Fazla kilo, karın içi basıncını artırarak pelvik tabana sürekli yük bindirir. Bu durum zamanla sarkmalara yol açabilir.
Ağır Yük Kaldırma
Ağır kaldırma gerektiren işler pelvik tabanı zorlayarak bağırsak sarkması riskini artırabilir.
Kronik Öksürük
Uzun süreli öksürük de karın içi basıncını artıran önemli bir faktördür. Özellikle sigara kullanan kişilerde bu risk daha yüksektir.
Bağırsak Sarkmasının Belirtileri
Bağırsak sarkmasının belirtileri hastalığın derecesine göre değişiklik gösterebilir. Bazı hastalarda hafif belirtiler görülürken, ileri vakalarda yaşam kalitesini ciddi şekilde etkileyen şikayetler ortaya çıkabilir.
En sık görülen belirtiler şunlardır:
- Pelvik bölgede baskı hissi
- Vajinada dolgunluk veya kitle hissi
- Tuvalet yaparken zorlanma
- Kronik kabızlık
- Tam boşalamama hissi
- Alt karın ağrısı
- Uzun süre ayakta kalınca artan rahatsızlık
Rektosel vakalarında özellikle dışkılama sırasında zorlanma ve tam boşalamama hissi ön plandadır. Enterosel durumunda ise pelvik basınç hissi ve vajinal dolgunluk daha belirgindir.
Bağırsak Sarkması Nasıl Teşhis Edilir?
Bağırsak sarkmasının tanısı genellikle detaylı bir fizik muayene ile konulabilir. Ancak bazı durumlarda görüntüleme yöntemlerinden de faydalanılabilir.
Tanı sürecinde kullanılan yöntemler şunlardır:
- Pelvik muayene
- Defekografi
- MR görüntüleme
- Ultrasonografi
Bu değerlendirmeler sayesinde sarkmanın derecesi ve türü belirlenir. Rektosel ve enterosel ayrımı da bu aşamada yapılır.Bağırsak Sarkması Nasıl Tedavi Edilir?
Bağırsak sarkmasının tedavisi hastalığın derecesine, hastanın yaşına ve şikayetlerin şiddetine göre planlanır. Her hasta için farklı bir yaklaşım gerekebilir.
Yaşam Tarzı Değişiklikleri
Hafif vakalarda yaşam tarzı düzenlemeleri önemli ölçüde fayda sağlayabilir.
Bu öneriler şunlardır:
- Kabızlığı önlemek
- Lif açısından zengin beslenmek
- düzenli egzersiz yapmak
- ağır kaldırmaktan kaçınmak
Pelvik Taban Egzersizleri
Pelvik taban kaslarını güçlendiren egzersizler, özellikle erken evre sarkmalarda oldukça faydalıdır. Kegel egzersizleri bu konuda en sık önerilen yöntemlerden biridir.
Medikal Tedavi
Bazı hastalarda bağırsak düzenleyici ilaçlar veya kabızlık tedavileri semptomların azaltılmasına yardımcı olabilir.
Cerrahi Tedavi
İleri derecede bağırsak sarkması olan hastalarda cerrahi tedavi gerekebilir. Cerrahi tedavinin amacı sarkan bağırsak segmentini anatomik olarak doğru konumuna getirmektir.
Günümüzde cerrahi tedavi seçenekleri arasında şunlar bulunmaktadır:
- Laparoskopik cerrahi
- robotik cerrahi
- pelvik taban onarım ameliyatları
Cerrahi yöntem seçimi hastanın durumuna göre belirlenir.
Bağırsak Sarkması Ameliyatı Nasıl Yapılır?
Bağırsak sarkması ameliyatı, sarkmanın türüne göre farklı tekniklerle yapılabilir. Rektosel ameliyatında rektum ile vajina arasındaki zayıflamış doku güçlendirilir.
Enterosel ameliyatında ise ince bağırsağın sarktığı bölge desteklenir ve pelvik taban güçlendirilir.
Modern cerrahi teknikler sayesinde ameliyatlar çoğunlukla minimal invaziv yöntemlerle gerçekleştirilebilmektedir. Bu da hastaların daha hızlı iyileşmesini sağlar.
Bağırsak Sarkması Ameliyatı Sonrası İyileşme Süreci
Ameliyat sonrası süreç hastanın genel sağlık durumuna ve uygulanan cerrahi yönteme bağlı olarak değişebilir. Ancak çoğu hasta kısa sürede normal yaşamına dönebilir.
İyileşme sürecinde dikkat edilmesi gerekenler şunlardır:
- ağır kaldırmamak
- kabızlığı önlemek
- düzenli kontrolleri aksatmamak
Bu önerilere dikkat edilmesi ameliyatın başarısını artırır.
Bağırsak Sarkması Önlenebilir mi?
Bağırsak sarkmasını tamamen önlemek her zaman mümkün olmayabilir ancak risk faktörlerini azaltmak hastalığın gelişimini büyük ölçüde engelleyebilir.
Koruyucu öneriler şunlardır:
- pelvik taban egzersizleri yapmak
- kabızlığı önlemek
- sağlıklı kilo aralığında kalmak
- ağır kaldırmaktan kaçınmak
Bu önlemler pelvik taban sağlığını korumada oldukça önemlidir.
Bağırsak Sarkması Hangi Doktora Gidilir?
Bağırsak sarkması şüphesi olan hastaların genel cerrahi uzmanına başvurması gerekir. Pelvik taban hastalıklarının doğru şekilde değerlendirilmesi ve uygun tedavi planının oluşturulması uzmanlık gerektirir.
Prof. Dr. Samet Yardımcı, pelvik taban hastalıkları, rektosel ve enterosel gibi bağırsak sarkması vakalarında hastaya özel tedavi planları oluşturarak modern cerrahi tekniklerle başarılı sonuçlar elde etmektedir.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Bağırsak sarkması kendiliğinden düzelir mi?
Hafif vakalarda yaşam tarzı değişiklikleri ve pelvik taban egzersizleri semptomların azalmasına yardımcı olabilir. Ancak ileri derecede sarkmalarda genellikle cerrahi tedavi gerekebilir.
Rektosel ameliyatsız tedavi edilebilir mi?
Erken evre rektosel vakalarında pelvik taban egzersizleri ve kabızlık tedavisi faydalı olabilir. Ancak ileri vakalarda ameliyat gerekebilir.
Enterosel tehlikeli midir?
Enterosel yaşamı tehdit eden bir durum değildir ancak tedavi edilmezse ciddi yaşam kalitesi sorunlarına neden olabilir.
Bağırsak sarkması ameliyatı zor bir ameliyat mıdır?
Günümüzde minimal invaziv cerrahi teknikler sayesinde bağırsak sarkması ameliyatları daha güvenli ve konforlu şekilde yapılabilmektedir.
Bağırsak sarkması tekrarlar mı?
Doğru cerrahi teknik ve yaşam tarzı düzenlemeleri ile tekrar riski oldukça azaltılabilir.
Instagram: Prof. Dr. Samet Yardımcı